Budowanie w czasach SARS-CoV-2 a siła wyższa

W jaki sposób zabezpieczyć budowę przed ryzykiem zarażenia wirusem SARS-CoV-2? Z jakich regulacji prawnych może skorzystać wykonawca w czasie epidemii? Jak jest zdefiniowane pojęcie siły wyższej w przepisach?

Rozwój epidemii SARS-CoV-2 przybrał w skali globalnej rozmiary i wywołał skutki opisywane dotychczas jedynie w powieści science fiction. Niestety, lektura tych powieści nie daje odpowiedzi na pytania, jak w takich warunkach powinno się prowadzić proces budowlany, w który zaangażowane są zwykle setki osób, a stopień automatyzacji procesów budowlanych jest znikomy. Sytuacja ta powoduje, że w obliczu zagrożenia epidemicznego kluczowym ogniwem powodzenia inwestycji jest bezpieczeństwo osób pracujących na jej rzecz. W związku z tym w chwili obecnej zmuszeni jesteśmy określić te procesy, których realizacja powinna zostać zdefiniowana na nowo.


Oczywistym jest, że podstawową kwestią i najwyższym priorytetem musi być zachowanie bezpieczeństwa uczestników procesu budowlanego. W tym zakresie niezbędne jest ograniczenie do minimum ryzyka przeniesienia zakażenia na osoby realizujące inwestycję.

Na pierwszy plan, jako działanie prewencyjne, wysuwa się kontrola personelu przystępującego do wykonywania pracy co najmniej w zakresie pomiaru temperatury ciała. W dalszej kolejności należy wziąć pod uwagę znane powszechnie środki bezpośredniej ochrony indywidualnej (rękawice, maseczki itp.) oraz zapewnienie odpowiedniego dostępu do środków czystości oraz dezynfekcyjnych. Nie bez znaczenia jest również przełamanie pewnej mentalności niektórych pracowników w zakresie unikania ryzyka, co niewątpliwie może nastręczać pewnych trudności. Podejmowanie na budowie działań ryzykownych nie jest być może powszechne, ale budownictwo jest jedną z bardziej wypadkowych branż gospodarki, a wypadki nie zawsze wynikają z braków odpowiedniego zabezpieczenia, lecz wielokrotnie z braku chęci ich stosowania. Uświadomienie zagrożeń związanych z SARS-CoV-2 jest zatem kwestią kluczową.

Kolejną istotną sprawą jest organizacja działań na terenie budowy. Do kierowania budową nieodzowne jest zbieranie i przetwarzanie informacji koniecznych do podejmowania decyzji, które następnie trzeba przekazać personelowi do realizacji. To generuje potrzebę spotkań, rozmów, narad, rozdziału zadań itp. Tam, gdzie to tylko możliwe, należy dążyć do pracy zdalnej oraz ograniczenia do niezbędnego minimum spotkań wymagających bezpośredniego kontaktu uczestników. W miarę możliwości spotkania powinny odbywać się w formie wideo- lub telekonferencji, w zależności od dostępnych środków technicznych. Spotkania bezpośrednie powinny obejmować jak najmniejszy krąg zainteresowanych. Nie bez znaczenia jest również sposób organizacji zaplecza budowy. Szczególnego znaczenia nabierają przepisy o obowiązku doprowadzenia energii elektrycznej oraz bieżącej wody, a także zapewnienia wydzielonych pomieszczeń higienicznosanitarnych, takich jak: szatnie na odzież roboczą i ochronną, umywalnie, jadalnie, suszarnie i ustępy. Warto przypomnieć, że na pracodawcy spoczywa obowiązek utrzymania tych pomieszczeń oraz znajdujących się w nich urządzeń w stanie zapewniającym bezpieczne i higieniczne korzystanie z nich przez pracowników. Nieodzowne zatem będzie umieszczenie tam m.in. środków dezynfekcyjnych do odkażania rąk.

Ponadto powinny być wprowadzone: kontrola (rejestracja) osób poruszających się po terenie budowy, podział zespołów roboczych na mniejsze grupy, a także maksymalne oddzielenie personelu budowy od osób wykonujących pracę na rzecz budowy (dostawcy, usługodawcy) oraz od osób trzecich.

Istotnym elementem jest również zmodyfikowanie dotychczasowego obiegu dokumentów i możliwie jak najszersze wyeliminowanie korespondencji papierowej wymienianej pomiędzy wszystkimi uczestnikami procesu budowlanego. Dokumenty powinny być przekazywane w formie skanów pism za pośrednictwem środków elektronicznych, np. poczty mailowej (lub innego oprogramowania funkcjonującego w danej organizacji). W kontaktach zewnętrznych wykonawca (kierownik budowy) – inżynier (inspektor nadzoru) – zamawiający (inwestor) powinny być ustalone zasady skutecznego doręczania korespondencji (np. poprzez określenie obligatoryjnych adresów mailowych nadawcy i adresata, dopuszczalnej wielkości załączników wynikającej z ograniczeń poczty elektronicznej, określenie sposobu ustalania daty dostarczania korespondencji w przypadku jej wysłania po określonej godzinie, obowiązku potwierdzania przez adresata otrzymania korespondencji przesłanej drogą mailową). Oczywiście nie każda korespondencja może być przekazana w formie skanów pism. Część z niej, np. skutkująca zaciąganiem zobowiązań finansowych, taka jak: aneksy do umowy, polecenia zmiany, roszczenia, protokoły odbioru lub świadectwa płatności, powinna być dostarczana w formie papierowej. Warto jednak zastanowić się tutaj nad możliwością wykorzystania/wdrożenia certyfikowanego podpisu elektronicznego, zgodnego z wymaganiami określonymi w Ustawie z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej, dzięki któremu (art. 18): „Podpis elektroniczny lub pieczęć elektroniczna weryfikowane za pomocą certyfikatu wywołują skutki prawne, jeżeli zostały złożone w okresie ważności tego certyfikatu”.

Więcej na: inzynierbudownictwa.pl