Nadzór budowlany bezsilny wobec COVID-wych inwestycji

Zamrażająca działanie prawa budowlanego specustawa uchwalona była w dobrej intencji walki z pandemią, ale zabrakło w niej jakichkolwiek kryteriów i kontroli, co spowodowało, że z przepisu mógł skorzystać każdy kto powołał się na przeciwdziałanie COVID-19, a postanowił budować zwykłe domy - twierdzi adwokat Martyna Dyga z kancelarii Radzikowski, Szubielska i Wspólnicy sp.k.

Monika Woś: Jakie były wymagania, które deweloperzy, którzy chcieli realizować inwestycje w oparciu o specustawę COVIDową, musieli spełnić?

Martyna Dyga: Deweloperzy, którzy realizują inwestycję w oparciu o specustawę COVID-ową jako podstawę prawną prowadzonej inwestycji powołują treść art. 12 specustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Ten przepis obowiązywał od 8 marca do 5 września 2020.
Zgodnie z treścią tego przepisu:  Do projektowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych, w tym zmiany sposobu użytkowania, w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, nie stosuje się przepisów ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, z późn. zm.), ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r. poz. 293 i 471) oraz aktów planistycznych, o których mowa w tej ustawie, ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r. poz. 282), a w przypadku konieczności poszerzenia bazy do udzielania świadczeń zdrowotnych, także przepisów wydanych na podstawie art. 22 ust. 3, 4 i 4a ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej.

Jeżeli obowiązek stosowania przepisów prawa budowlanego zostaje wyłączony, nie mają zastosowania również akty wykonawcze, tj. m.in. rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zawierające szereg wymogów jakie muszą spełniać budynki.

Inwestycje realizowane na podstawie tego przepisu powinny przede wszystkim być realizowane w związku z przeciwdziałaniem COVID-19. Jeżeli ta przesłanka była spełniona, prowadzenie robót budowlanych wymagało w takich przypadkach jedynie niezwłocznego poinformowania organu administracji architektoniczno-budowlanej. W przekazanej informacji należało określić rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych oraz termin ich rozpoczęcia. W przypadku prowadzenia robót budowlanych, których rozpoczęcie, zgodnie z przepisami Prawa budowlanego, wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, inwestor był obowiązany zapewnić objęcie kierownictwa oraz nadzoru nad tymi robotami przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w odpowiednich specjalnościach, o których mowa w Prawie budowlanym.

Co było intencją wprowadzenia tej specustawy, kto z niej mógł skorzystać i jakich inwestycji miało to dotyczyć?

Intencją wprowadzenia tego przepisu była możliwość skorzystania z niego w sytuacjach kryzysowych wywołanych pandemią, czyli w szczególności w okolicznościach kiedy liczba chorych znacznie przekracza liczbę wolnych miejsc w szpitalach. Na początku pandemii nikt nie był w stanie przewidzieć skali zachorowań oraz koniecznych działań zapobiegawczych. Rząd chciał być przygotowany na każdą ewentualność, w tym na konieczność doraźnego i ekspresowego budowania obiektów, w których byliby ratowani ludzie, takich jak szpitale, oddziały zakaźne czy laboratoria, z pominięciem procedury administracyjnej przewidującej obowiązek uzyskania szeregu uzgodnień i pozwoleń.

Jednak wprowadzenie art. 12 do specustawy Covid-19 wywołało wątpliwości dotyczące rodzaju inwestycji, do których będą miały zastosowanie wyłączenia przewidziane w tym przepisie. Jedynym kryterium skorzystania z cytowanego art. 12 specustawy, było przeciwdziałanie COVID-19. Tymczasem brak jakichkolwiek kryteriów i kontroli spowodował, że z przepisu mógł skorzystać każdy kto powołał się na przeciwdziałanie COVID-19, w tym deweloper realizujący projekt osiedla 15 domów na terenie dawnej bazy wojskowej w podwarszawskiej gminie Stare Babice przeznaczonym pod zalesienia.
Nie jest to odosobniony przepadek. Niemal każdego dnia dowiadujemy się o nowych inwestycjach, realizowanych na podstawie art. 12 specustawy, które w normalnym trybie byłyby niedozwolone z uwagi na ograniczenia wynikające z miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego lub z uwagi na przepisy o ochronie zabytków. Przeciwdziałaniu COVID-19 ma służyć m.in. wysokościowiec w gminie Wieliszew, osiedle domków przy plaży koło Gdyni. Ostatnio popularny krakowski portal Love Kraków opublikował informację, że do Urzędu Miasta Kraków wpłynęły 72 zawiadomienia dotyczące prac budowlanych realizowanych na terenie tego miasta w oparciu o specustawę COVID-19. Na ten moment brak szczegółowych informacji, jakie dokładnie inwestycje i w jakich lokalizacjach będą realizowane.

Więcej: prawo.pl